# Συζήτηση για το λήμμα Μανταρόλια

**URL:** <https://rembetiko.gr/t/%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1/47221>\
**Category:** Συζήτηση για το Ρεμπέτικο Γλωσσάρι\
**Created:** [Ιούνιος 26, 2024, 8:22πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1/47221 "2024-06-26T08:22:02Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 3

<div class="post-metadata">

**Author:** ![sakkalis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/sakkalis/32/73_2.png) [@sakkalis](https://rembetiko.gr/u/sakkalis)\
**Post date:** [Ιούλιος 19, 2024, 1:24μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1/47221/41 "2024-07-19T13:24:40Z")

</div>

Περικλή τα λόγια της πλώρηςήταν το αγαπημένο μου βιβλίο ως παιδί. Το διάβαζα και το ξαναδιάβαζα άπειρες φορές χωρίς να το βαριέμαι. Με την ευκαιρία αυτού του νήματος το ξαναδιάβασα μετά από καιρό και το χάρηκα. Μπορεί αυτά που λες να είναι σωστά αλλά προσωπικά δεν μπορώ να κρίνω αντικειμενικά.  
Πάντως ο Καρκαβίτσας είχε πολλά διηγήματα στο βιβλίο αυτό με θέμα την θάλασσα και τους θαλασσινούς οπότε υποθέτω πως κάποια σχέση πρέπει να είχε. Ανεβάζω τον σύνδεσμο με όλα τα διηγήματα.  
[https://el.wikisource.org/wiki/Λόγια\_της\_πλώρης](https://el.wikisource.org/wiki/%CE%9B%CF%8C%CE%B3%CE%B9%CE%B1_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CF%80%CE%BB%CF%8E%CF%81%CE%B7%CF%82)  
Επίσης το λήμα καλυμνιώτης δεν πρέπει είναι λάθος, το βρίσκεις και στο λεξικό. Το καλύμνιος μου κάνει για πιο λόγιο σε σχέση με το Καλυμνιώτης. Η κατάληξη -ιώτης συναντιέται σε πολλά επίθετα π.χ. Ικαριώτης, Καβαλιώτης, Φαναριώτης, Άϊβαλιώτης κ.α. Πιθανόν να χρησιμοποιείται σε κάποιες περιοχές μόνο.  
Μηχανικός από όσο έχω καταλάβει δεν είναι ο δύτης αλλά ο υπεύθυνος να λειτουργεί την μηχανή που στέλνει αέρα στον δύτη. Για αυτό και τόσο σημαντικός ο ρόλος του μηχανικού.

ΥΓ.  
Το πιο αγαπημένο μου από τα διηγήματα του Καρκαβίτσα ήταν ‘‘ο κάτω κόσμος’’ που ήταν και το μοναδικό σατυρικό. Αιρετικό και τα ‘‘χώνει’’ στα κακώς κείμενα της κοινωνίας, εκκλησίας ακόμα και στους αγίους.  
[https://el.wikisource.org/wiki/Ο\_κάτω\_κόσμος](https://el.wikisource.org/wiki/%CE%9F_%CE%BA%CE%AC%CF%84%CF%89_%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%82)

Ξαναγράφω στο αρχικό μήνυμα.  
Ψάχνοντας στην βιογραφία του Καρκαβίτσα βρήκα πως υπηρέτησε γιατρός επί τέσσερα χρόνια στο πλοίο Αθηνά (από το 1891 έως και το 1895) όπου από εκεί και εμπνέυστηκε για τα λόγια της πλώρης. Χωρίς επομένως ο ίδιος να είναι ναυτικός μπαρκάρησε για 4 χρόνια άρα δικαιολογείται η γνώση του από διηγήσεις ναυτικών για τη ζωή τους.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Ιούλιος 19, 2024, 9:48μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1/47221/42 "2024-07-19T21:48:01Z")

</div>

> [@sakkalis](#):
>
> υποθέτω πως κάποια σχέση πρέπει να είχε.

Φυσικά και ήξερε. Ο Καρκαβίτσας είναι ο κατεξοχήν πεζογράφος της θάλασσας και των θαλασσινών. Δεν ισχυρίστηκα ότι μας πουλάει φούμαρα απ’ το στεγνό του γραφείο! Αλλά μες στη θάλασσα υπάρχουν πολλές επιμέρους τέχνες, και μια από αυτές είναι το σφουγγάρι. Κι ο ίδιος, στην αρχή του διηγήματος, κάνει αυτή τη διάκριση: «Ποτέ δὲ ζήλεψα τὴν τέχνη τοῦ σφουγγαρᾶ· ποτὲ στὴ ζωή μου! Ἀγάπησα τὴ θάλασσα, τοὺς κόρφους, τὰ νησιά, τοὺς θυμοὺς καὶ τὴ γαλήνη της· μὰ τοὺς θησαυρούς της ὄχι ποτέ!»

Δεν έπεται ότι όποιος ξέρει από θάλασσα ξέρει απ’ όλες τις τέχνες της θάλασσας.

> [@sakkalis](#):
>
> Επίσης το λήμα καλυμνιώτης δεν πρέπει είναι λάθος, το βρίσκεις και στο λεξικό.

Καλύμνιος (τρισύλλαβο: κα-λύ-μνjος - όχι το αρχαιοπρεπές κα-λύ-μνι-ος) είναι η καλύμνικη ονομασία, και αυτή που χρησιμοποιούν όσοι έχουν άμεση επαφή μαζί τους, π.χ. οι κοντονησιώτες τους. Στο σφουγγάρι πρωταγωνιστούσαν τρία-τέσσερα νησιά, των οποίων φυσικά οι κάτοικοι είχαν αμεσότατη επαφή μεταξύ τους. Στο διήγημα βλέπουμε ότι αιγινήτικα, καλύμνικα και άλλα καΐκια σχημάτιζαν λίγο-πολύ ένα χωριό στις θάλασσες της Μπαρμπαριάς. Το «καλυμνιώτης» το λένε όσοι ξέρουν το νησί μόνο από τον χάρτη, και ειλικρινά θεωρώ λάθος των λεξικών να το περιλάβουν. Αν θεωρήσουμε ότι το «Καλύμνjος, Καλυμνιά, καλύμνικο» είναι ιδιωματικό, τότε το πανελλήνιο είναι το λογιότερο «Καλύμνι-ος, Καλύμνι-α, καλυμνιακό». (Ομοίως και για τους Καρπάθιους και τους Νισύριους.)

Αλλά τέλος πάντων, άσε τι θεωρώ εγώ σωστό. Πες πως μπορεί και να κρίνω συναισθηματικά λόγω προσωπικής επαφής. Το θέμα είναι ότι ποτέ δεν άκουσα να λένε «Καλυμνιώτης», «καλυμνιώτικο» όσοι τους έχουν συναναστραφεί αυτοπροσώπως! Θα το ακούσεις ας πούμε από πρωτοδιόροστους εκπαιδευτικούς τον Σεπτέμβρη, τον Οκτώβρη, αλλά μέχρι τη μετάθεση θα το έχουν μάθει όπως το λένε οι ίδιοι οι Καλύμνιοι. Άρα αμφισβητώ αν ο Καρκαβίτσας νταλαβερίστηκε με Καλύνιους και, κατ’ επέκταση, με τον σφουγγαρόκοσμο.

> [@sakkalis](#):
>
> Μηχανικός από όσο έχω καταλάβει δεν είναι ο δύτης αλλά ο υπεύθυνος να λειτουργεί την μηχανή που στέλνει αέρα στον δύτη. Για αυτό και τόσο σημαντικός ο ρόλος του μηχανικού.

Δεν ξέρω αν πριν από σχεδόν ενάμιση αιώνα ίσχυε άλλο λεξιλόγιο. Σε πιο πρόσφατες αφηγήσεις, περιγραφές και τραγούδια είναι ξεκάθαρο ότι μηχανικός είναι ο δύτης με σκάφανδρο. Να θυμίσω και τον Χορό του Μηχανικού, που αναπαριστά το «πιάσιμο» από τη νόσο των δυτών.

[![](https://rembetiko.gr/uploads/default/original/3X/8/4/8465d34b9af74438211aa76ce5e3a1e4958a39a9.jpeg "Ο Μηχανικός. Χορός Καλύμνου. Spong diver dance from Kalymnos, Greece") ](https://www.youtube.com/watch?v=chqHv7D0FK8)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 12, 2025, 7:23πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1/47221/43 "2025-12-12T07:23:03Z")

</div>

> [@anon84791074](#):
>
> Στο λήμμα «μανταρόλια (τα)» αναφέρεται ότι είναι «παραφθορά της λέξης μετζαρόλια που είναι ένα φιαλίδιο με άμμο για τον κανονισμό των ωρών των δυτών, ένα είδος κλεψύδρας».  
> Ως παράδειγμα στίχων παρατίθενται στίχοι από την «Παλιοτρεχαντήρα» (1940): «μέτρα, κολαουζέρη μου, καλά τα μανταρόλια»

Μετά από όλην αυτή τη συζήτηση, καταλήξαμε περίπου σ’ αυτό που ήταν γραμμένο εξ αρχής, και που παραμένει. Ωστόσο, θα πρότεινα κάποια μερεμετάκια στο λήμμα:

α) Όχι «τις ώρες». Εφόσον μιλάμε για μικρές διάρκειες, λεπτά και μισά λεπτά, «τον χρόνο».  
β) Ενώ είναι ακριβές ότι το «μανταρόλια» είναι παραφθορά της κανονικής λέξης «μα(ε)τζ(ντζ)αρόλια», αν το πούμε έτσι μοιάζει σαν η αρχική λέξη να παρεφθάρη στο στόμα των ομιλητών, και να κατέληξε σε άλλη μορφή. Δε συνέβη όμως αυτό: «μανταρόλια» είναι **ανύπαρκτη** λέξη, που απαντά μόνο στο τραγούδι από **λάθος** του Περδικόπουλου ή κάποιου άλλου εμπλεκόμενου στην ηχογράφηση. Άρα, αντί «παραφθορά της λέξης μετζαρόλια» \> «λάθος αντί μετζαρόλια / μαντζαρόλια».  
γ) Το τραγούδι δεν κατονομάζεται. Πρέπει να προστεθεί ο τίτλος.

[Προηγούμενη σελίδα](https://rembetiko.gr/t/%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1/47221.md?page=2)