To λεξικό μου δίνει για ulefe μισθός γενιτσάρου και ulefeci είναι ο ίδιος ο γενίτσαρος! Δηλαδή, “μισθοφόρος”.
Ουλεφέ(ς) ημέρα πληρωμής των στρατιωτών.
Βρίσκουμε και τους αλουφατζίδες, στο Βυζάντιο.
“Οι αλοφατζίδες ( τουρκ. ulufeci = « μισθωτοί άνδρες » ) αποτελούσαν ένα από τα έξι συντάγματα ιππικού των καπηκουλήδων ( τουρκ. ķapiķulu = « σκλάβος της Πύλης », αιχμάλωτος ή νεοσύλλεκτος του παιδομαζώματος προσαρτημένος σε στρατιωτική, διοικητική ή αυλική υπηρεσία ).”
Λουφές δε λέγεται αυτό στα ελληνικά; Νομίζω ότι δεν είναι σπάνιο σε προεπαναστατικά έως μόλις μετεπαναστατικά κείμενα.
1 Like
Τι να πω ρε παιδιά, θα ξεχάσουμε κι αυτά που ξέραμε…
Ναι, όντως Μπάμπη λέει ξαλά, πουθελά κλπ. Και παραπέρα «για λα σε βρω». Πολύ καθαρά. Τόσες φορές που το 'χω ακούσει (είναι και συχνό τραγούδι στο ραδιόφωνο), ποτέ δεν το είχα παρατηρήσει. Μπορεί να ‘σαι κι ο πρώτος άνθρωπος στον κόσμο που το παρατηρεί, γιατί συνήθως ακούμε αυτό που περιμένουμε ν’ ακούσουμε.
Ως εντελώς καινούργιο για μένα, δεν μπορώ να το σχολιάσω. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι η ακουστική διαφορά είναι ανεπαίσθητη (δηλαδή, άμα θες ν’ ακούσεις αυτό που περιμένεις, το ακούς όντως), ενώ μεταξύ ρ και ρ, λέφας και ρέφας, η διαφορά είναι πολύ πιο αισθητή: πιο πιθανό είναι να μην καταλάβεις τι εννοεί παρά να νομίσεις ότι λέει ρέφα που θα το καταλάβαινες (όχι εσύ, γενικά).
Θα επιχειρήσω να συνοψίσω και να την προσθέσουμε και αυτή στο Γλωσσάρι.
λέφα (η)
η μίζα, το χρήμα που αποκτά κάποιος τον οποίο χαρακτηρίζει η έλλειψη ήθους, το φιλοδώρημα.
Κυριολεκτικά, η αμοιβή , ο μισθός των στρατιωτών επί Τουρκοκρατίας.
[τουρκ. ulûfe στρατιωτικός μισθός < αραβ. ulūfe]
Σημειωτέον ότι απαντά και ως «λουφές» και έχει την ίδια ακριβώς σημασία με τη λ. «λέφα».
Στην Κύπρο, απαντά το «λεφές» με τη σημασία «δεδουλευμένα / μισθός».
Στο Βυζάντιο, αποκαλούνταν «Αλοφατζίδες» οι μισθωτοί άνδρες.
Η λέξη «λέφα» δεν χάθηκε στο διάβα των χρόνων, τη συναντάμε έτσι ακριβώς [όπως πολύ σωστά επέμενε να λέγεται ο Βαγγέλης] με το ίδιο νόημα, να περιγράφει τις μίζες, τις ρεμούλες πολιτικών, κυρίως, προσώπων.
1 Like
Να καταθέσω κάποιους προβληματισμούς, γιατί μου φαίνεται πολύ πρόωρο να προχωρήσουμε σε σύνταξη τέτοιου λήμματος.
Πότε πρωτοαπαντά στη διαχρονία ως θηλυκό με την τωρινή σημασία που φαίνεται στα παραθέματα που εντόπισα; Πότε πρωτοσυναντάμε σε πηγές τον γλωσσικό τύπο «η λέφα=μίζα κλπ»;
Ο γλωσσικός τύπος που πράγματι συναντάμε σε μεγάλη έκταση διαχρονικά είναι το αρσενικό «ο λουφές=σιτηρέσιον κλπ». Από την άλλη, ο τύπος «ο ουλεφές/λεφές=πληρωμή/μισθός» βλέπω ότι είναι εντελώς σπάνιος και δεν συγκρίνεται με τη χρήση του κοινολεκτούμενου «λουφέ». Δηλ. αν συνέτασσα λήμμα, αυτό θα ήταν ο “λουφές” και σε σημείωση θα έγραφα ότι απαντά σπανιότατα και ως “ουλεφές/λεφές”
Οπότε, προσωπικά δεν ξέρω αν η «λέφα δεν χάθηκε στο διάβα των χρόνων», ακριβώς γιατί δεν είδα να «βρέθηκε» και ποτέ…
ΥΓ. Αν ήθελε να εννοήσει ο Παπάζογλου τη λέφα ως ρέφα, γιατί να μην έλεγε ρέφα, που την ήξερε όλος ο κόσμος;
Νομίζω κι εγώ ότι είναι πρόωρο. Αν τελικά μπεί το λήμμα, τότε φοβάμαι ότι θα πρέπει να εξηγηθεί και το πού απαντάει, μην περιμένουμε απ’ το ευρύ κοινό να διαφοροποιήσει ρέφα και λέφα και να ακούσει λ. Οι πάντες ξέρουν ρέφα ή ρέστα. Και οπωσδήποτε, θα πρέπει να αναφερθεί ότι πρόκειται για μισθό γενιτσάρων, όχι στρατιωτών γενικά επί Τουρκοκρατίας. Τους οποίους Γενιτσάρους δεν χαρακτήριζε, αρχικά, έλλειψη ήθους, τουναντίον θα έλεγα. Όταν εμφανίστηκε αυτή η έλλειψη, γρήγορα η εξουσία αντέδρασε με ολοκληρωτική σφαγή και οριστική κατάργηση του σώματος. Ακόμα, το πότε (και αν!) παίρνει η λέξη και την έννοια της μίζας, δεν έχει νομίζω αποδειχτεί σε ικανοποιητικό βαθμό.
1 Like
Στον παρακάτω σύνδεσμο βλέπουμε τη διαδρομή της λ. στις γειτονικές μας χώρες:
ulefa, στα σερβοκροατικά, lefa, στα ρουμανικά κ.λπ.:
Στο # 96, η λ. λέφα αναφέρεται σε 3 διαφορετικές πηγές, ως συνώνυμο της κομπίνας περίπου.
Να επινοήθηκε εκείνη τη στιγμή ή να ανασύρθηκε από τη συλλογική μνήμη, άραγε;
Η δε παρότρυνση του Παπάζογλου να ακούγεται αυτή η συγκεκριμένη λέξη, σημαίνει κατά τη γνώμη μου πως δεν ήταν άγνωστη στον περίγυρό του.
1 Like
Στον περίγυρό του, ίσως. Στην γενικότερη κοινωνία σήμερα; Δεν νομίζω…
1 Like
Αυτό ακριβώς λέω κι εγώ.
Good morning, albeit rather late—but today I happened to “come across” this particular post—this particular question.
Regarding the word “pouf” (which was what led me to come across this post in the first place), I offer you the caption of an 1899 cartoon published in the newspaper Akropolis. The cartoon initially shows two provincial women discussing the Sunday supplement of the aforementioned newspaper, saying:
“—Goodness, my daughter has gone mad over the ‘Sunday edition.’
—And if only I could tell you what happened to me with it. I’d heard it was all about fashion. So I thought to myself, perhaps there’s some new short fur coat, or a new tassel for fezzes. I pick it up and what do I see, my dear? Nothing but little hats and poufs. Out with it, I say!”
Clearly, this cartoon is satirising the adoption by Athenian women and men of styles and clothing originating in France, which were fashionable in Athens at the time (and provided endless material for satire). The “pouf” was a characteristic part of French Belle Époque dress, as one user correctly mentioned. Indeed, if we look at the entry for pouf in the dictionary of France’s National Centre for Scientific Research, we read: “À la fin du xixes., rembourrage sur le bas du dos qui faisait bouffer la jupe; arrangement de tissu formant une masse au bas du dos.” [My rough translation: At the end of the 19th century, padding at the lower back that made the skirt billow—a fabric arrangement forming a mass at the lower back.]
Could it be, then, that “pouf” in the lyric is ambiguous? In other words, does it refer to her pouf (given the context, meaning her bottom), while also alluding to a puff of smoke?
1 Like
Since this thread has been dredged up by the system, I thought I’d take a look. Of course, with 112 posts, a quick look will necessarily miss a lot, but I may already have spotted something.
I’ll stick, of course, to what I wrote then (#8): that in 1934 the fashion for poufs in dresses had been completely forgotten, and the (much later) sheath dress had not yet been invented, while there was a clear preference for loose, waistless Charleston-style designs. However, in Pericles’ #11 I notice a reference to a folk song:
A girl heard them and comes up close.
“Take me too, lads, get me out of Hades
— Girl, your poufs are thundering and the others can hear us
— I’ll take them off and leave them here so I can get out of Hades
published in Laographia (Λαογραφία) in 1912. Indeed, towards the end of the nineteenth century, the pouf in dresses was fashionable and even made its way into songs. What’s more, as Pericles mentions, these verses survived in Karpathos right up to our own time. Of course, the noise here is caused by the girl’s kollaina and kallikia (κολλαΐνα and καλλίκια; jewellery/footwear), since poufs were unknown in Karpathos and, as is well known, the folk poet tries to adapt whatever strange things come from outside to things familiar to him. However, I disagree with Pericles’ supposition that perhaps “poufi” could have been a piece of jewellery, since evidently the word did not “survive” in the Karpathian version of the song.
I don’t think so, since the word ‘pouf’ isn’t also listed with the meaning of the “paf-pouf” of smoking.