# Πρόταση για νέο λήμμα ΓΚΙΟΣΑ

**URL:** <https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004>\
**Category:** Συζήτηση για το Ρεμπέτικο Γλωσσάρι\
**Created:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 8:51πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004 "2020-12-01T08:51:00Z")\
**Posts on this page:** 20\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![anon84791074](https://rembetiko.gr/letter_avatar_proxy/v4/letter/a/fbc32d/32.png) [@anon84791074](https://rembetiko.gr/u/anon84791074)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 8:51πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/1 "2020-12-01T08:51:00Z")

</div>

**γκιόσα**

γέρικη γίδα

μεταφ. (για γυναίκα): άσχημη/δύστροπη/αντιπαθητική/προχωρημένης ηλικίας/κακού παρελθόντος

[ΕΤΥΜ. Πιθανόν από αρωμουνική ghes (μαύρη γίδα με καστανές ρίγες) είτε από αλβαν. gjosë \< σλ. Kozje]

Ακούγεται στο τραγούδι των Παγιουμτζή-Βασιλειάδη «Χράπα χρούπα το ξυράφι» (1946)

_Μα στη φόρα που 'χα πάρει_  
_βάζει ο διάολος το ποδάρι_  
_κι έτσι όλα μου τα γρόσια_  
_μου τα έφαγε μια γκιόσα_.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![alko101](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/alko101/32/3785_2.png) [@alko101](https://rembetiko.gr/u/alko101)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 8:54πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/2 "2020-12-01T08:54:14Z")

</div>

Εδώ μάλλον κολλάει και αυτό το παλιότερο νήμα

> [@"γιόσα", στο παραδοσιακό: "Η τράτα", με δυο ηχογραφήσεις στις ΗΠΑ](https://rembetiko.gr/t/%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CE%B7%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B7%CF%80%CE%B1/38697/3):
>
> Ένα σχόλιο, αφού όμως πρώτα κάνω λίγο πρόλογο: Η «Τράτα» ανήκει στα εργατικά τραγούδια. Τα εργατικά\* ήταν τραγούδια που έδιναν τον ρυθμό σε διάφορες χειρωνακτικές δουλειές και ταυτόχρονα βοηθούσαν να ξεχαστεί λίγο κανείς από την επίπονη σωματική προσπάθεια. Το συγκεκριμένο τραγούδι ξέφυγε από το αρχικό του πλαίσιο και εντάχθηκε και στα «κανονικά» τραγούδια, οπότε ενσωμάτωσε και πολλά δικά τους χαρακτηριστικά: τον ρυθμό συρτού, τη συνοδεία με όργανα κλπ… Αλλά τα ρεφρέν του, «η τράτα μας - γιόσ…

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 10:32πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/3 "2020-12-01T10:32:16Z")

</div>

> [@anon84791074](#):
>
> [ΕΤΥΜ. Πιθανόν από αρωμουνική ghes (μαύρη γίδα με καστανές ρίγες) είτε από αλβαν. gjosë \< σλ. Kozje]

…και στα Τουρκικά keçi, εξ ου σίγουρα και η κατσίκα. Αλλά η λέξη δεν είναι καθόλου μακριά και από τη βλάχικη, και από την αρβανίτικη και από τη σλαβική ονομασία. Στην κεντρική Ασία, υπήρχαν κατσίκες;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 12:02μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/4 "2020-12-01T12:02:47Z")

</div>

> [@nikos\_politis](#):
>
> Στην κεντρική Ασία, υπήρχαν κατσίκες;

Νομίζω κατ’ εξοχήν.

Αλλα΄η λέξη δε σημαίνει κατσίκα, είναι πολύ πιο εξειδικευμένη (βλ. την άλλλη συζήτηση).

Είναι σαν να λέμε ότι «μεσήλικας εμποροϋπάλληλος μετρίου ύψους ξανθόγκριζος με αρχή φαλάκρας» σημαίνει «άνθρωπος»

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 1:03μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/5 "2020-12-01T13:03:51Z")

</div>

Στο άλλο νήμα είχε συζητηθεί η λέξη «γιόσα» ή «γκιόσα», ειδικά μέσα σ’ ένα συγκεκριμένο συμφραζόμενο: στο τραγούδι Η τράτα μας η κουρελού.

Το βασικό ερώτημα, τι σημαίνει στην _Τράτα_ αυτή η λέξη, δεν απαντήθηκε και το θέμα παραμένει ανοιχτό, εκεί. Εδώ, που συζητάμε για την ίδια τη λέξη γκιόσα, μεταφέρω όσες πληροφορίες αφορούν τη λέξη από μόνη της, γενικά και ανεξαρτήτως συμφραζομένου.

> [@"γιόσα", στο παραδοσιακό: "Η τράτα", με δυο ηχογραφήσεις στις ΗΠΑ](https://rembetiko.gr/t/%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CE%B7%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B7%CF%80%CE%B1/38697/7):
>
> Η γκιόσα είναι η γέρικη προβατίνα και πολλές φορές μειονεκτικά στη καθομιλουμένη χρησιμοποιείται σαν λέξη για να (κάκο)χαρακτηριστεί μια ηλικιωμένη και άσχημη σε εμφάνιση γυναίκα.

> [@"γιόσα", στο παραδοσιακό: "Η τράτα", με δυο ηχογραφήσεις στις ΗΠΑ](https://rembetiko.gr/t/%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CE%B7%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B7%CF%80%CE%B1/38697/10):
>
> μια **πιθανή** σύνδεση του «γκιόζα / γιόζα/ γιόσα» θα μπορούσε να γίνει με το τουρκικό gözetmek που σημαίνει προσέχω, παρατηρώ κ.λπ.,  
> εξ ου και το göz = μάτι [καραγκιόζ = ο μαυρομάτης].

> [@"γιόσα", στο παραδοσιακό: "Η τράτα", με δυο ηχογραφήσεις στις ΗΠΑ](https://rembetiko.gr/t/%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CE%B7%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B7%CF%80%CE%B1/38697/12):
>
> Γκιόσα δεν είναι η γριά κατσίκα, αλλά κάτι πολύ πιο εξειδικευμένο: ούτε λίγο ούτε πολύ,
> 
> > κατσίκα με μαύρη ράχη και μαύρα πλευρά, άσπρη κοιλιά και άσπρες γραμμές στο πρόσωπο
> 
> (από το **[λεξκό του ιδρ. Τριανταφυλλίδη](http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1&dq=)**)

> [@"γιόσα", στο παραδοσιακό: "Η τράτα", με δυο ηχογραφήσεις στις ΗΠΑ](https://rembetiko.gr/t/%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CE%B7%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B7%CF%80%CE%B1/38697/13):
>
> Εδώ υποστηρίζεται ότι είναι αλβανική λέξη.  
> "8 γκιόσα: αλβαν. gjosë, η γριά γίδα Meyer Ανδριώτης Κριαράς  
> Πηγή: [http://www.lithoksou.net/p/arbanitikes-lekseis-sta-romaiika-i-albanika-daneia-sti-dimotiki-glossa-2011](http://www.lithoksou.net/p/arbanitikes-lekseis-sta-romaiika-i-albanika-daneia-sti-dimotiki-glossa-2011)

> [@"γιόσα", στο παραδοσιακό: "Η τράτα", με δυο ηχογραφήσεις στις ΗΠΑ](https://rembetiko.gr/t/%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CE%B7%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B7%CF%80%CE%B1/38697/16):
>
> Όντας για 40 χρόνια εργαζόμενος με καλούς συναδέλφους αρβανίτες και γνώστες της αρβανίτικης διαλέκτου έμαθα ότι γκιόσα λένε την κανελοκόκκινη γίδα και όχι μόνον τη γίδα αλλά και ότι έχει σχετικό χρώμα !

> [@"γιόσα", στο παραδοσιακό: "Η τράτα", με δυο ηχογραφήσεις στις ΗΠΑ](https://rembetiko.gr/t/%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%83%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C-%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CE%B7%CF%87%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B7%CF%80%CE%B1/38697/17):
>
> Τι να πω… Στα αλβανικά, γριά γίδα. Στα αρβανίτικα, γίδα ενός ορισμένου χρώματος (και κατ’ επέκταση και το ίδιο το χρώμα). Στα ελληνικά, γίδα μ’ έναν συγκεκριμένο χρωματισμό εντελώς άσχετο από τον αρβανίτικο. Στο τρέχον γενικό ελληνικό λεξιλόγιο (πέρα από την ορολογία των βοσκών), υποτιμητική λέξη για τις γριές, άρα μάλλον πιο κοντά στην αλβανική έννοια.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![elenh](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/elenh/32/93_2.png) [@elenh](https://rembetiko.gr/u/elenh)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 2:26μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/6 "2020-12-01T14:26:21Z")

</div>

Στο συγκεκριμένο τραγούδι που παραθέτει ο Άνθιμος (σε μουσική Ζαμπέτα ; ) όπου και ακούγεται καθαρά η λέξη και η έννοια είναι ξεκάθαρη από τα συμφραζόμενα, ισχύουν και οι ερμηνείες και η ετυμολογία που δίνεται.

Τώρα, αν το χρώμα της γκιόσας / γίδας διαφοροποιήθηκε κατά περιοχή, με το πέρασμα των χρόνων, είναι δευτερεύουσας σημασίας.

Πάντως, η λ. «Kozje» με τη σημασία «γίδα» υπάρχει και σήμερα στα βοσνιακά και στα κροατικά, στη δε Σλοβενία υπάρχει και ομώνυμος οικισμός, με πολλά και ονομαστά βοσκοτόπια, γεγονός που φανερώνει και τη σλαβική καταγωγή της λέξης.

Μπορούμε, νομίζω, να την προσθέσουμε ως λήμμα στο Γλωσσάρι.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![anon84791074](https://rembetiko.gr/letter_avatar_proxy/v4/letter/a/fbc32d/32.png) [@anon84791074](https://rembetiko.gr/u/anon84791074)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 2:38μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/7 "2020-12-01T14:38:35Z")

</div>

> [@elenh](#):
>
> (σε μουσική Ζαμπέτα ; )

Των Παγιουμτζή (συνθέτη) και Βασιλειάδη (στιχουργού) φέρεται κατά το sealabs το τραγούδι.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 3:44μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/8 "2020-12-01T15:44:47Z")

</div>

Καλά, εσείς δεν βλέπετε γλωσσολογική συγγένεια μεταξύ keçi και ghes ή gjosë ή Kozje;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 4:21μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/9 "2020-12-01T16:21:54Z")

</div>

Δεν μπορώ να αποκλείσω τίποτε, αλλά μέχρι εκεί που φτάνει το μυαλό μου η σημασιολογική απόσταση ανάμεσα στο «κατσίκα» και στο «μια κατσίκα με τόσο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ώστε όταν τη χάσω να μπορώ να ρωτήσω άλλους βοσκούς μήπως την είδανε, δίνοντάς τους μια αναλυτική μονολεκτική περιγραφή» μου φαίνεται αγεφύρωτη.

Εσύ Νίκο είσαι θαλασσινός. Ποιο ψάρι λέτε _ψάρι_; Ποιο πλεούμενο λέτε _πλεούμενο_; Ποιο εξάρτημα του πλεούμενου λέτε _εξάρτημα_;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 4:44μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/10 "2020-12-01T16:44:22Z")

</div>

Περικλή, δεν ψάχνουμε για χαμένες κατσίκες, την _ετυμολογία_ μιας λέξης ψάχνουμε. Πώς αλλοιώς θα βοηθηθούμε, παρά από τη γλωσσολογία;

> [@pepe](#):
>
> Ποιο ψάρι λέτε _ψάρι_;

Κανένα βεβαίως, έχουν όλα το όνομά τους. Το λιθρίνι όμως, **γιατί το λέμε λιθρίνι** ; Τον ροφό, **γιατί τον λέμε ροφό;**

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:16μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/11 "2020-12-01T18:16:21Z")

</div>

> [@nikos\_politis](#):
>
> Περικλή, δεν ψάχνουμε για χαμένες κατσίκες, την _ετυμολογία_ μιας λέξης ψάχνουμε.

Μιας λέξης η οποία δεν σημαίνει κατσίκα, και άρα μειώνονται οι πιθανότητες να προέρχεται από μια λέξη που σε άλλη γλώσσα σημαίνει κατσίκα.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:18μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/12 "2020-12-01T18:18:25Z")

</div>

> [@pepe](#):
>
> Μιας λέξης η οποία δεν σημαίνει κατσίκα,

Στα Ελληνικά. Στα Αλβανικά, Σλάβικες γλώσσες; Βλάχικα; Συνηθέστατη είναι η παραλαβή συνωνύμων από άλλες γλώσσες, στα οποία αποδίδεται στα Ελληνικά σημασία διαφορετική από εκείνην που έχουν στη γλώσσα παραλαβής.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![elenh](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/elenh/32/93_2.png) [@elenh](https://rembetiko.gr/u/elenh)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:27μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/13 "2020-12-01T18:27:24Z")

</div>

Νίκο, ο G. Meyer είχε συντάξει ένα πολύτιμο ετυμολογικό λεξικό της αλβανικής γλώσσας, το 1891.  
Ανέφερε μεταξύ των άλλων, πως η λέξη «γκιόσα» έφτασε στη χώρα μας με τη **μεσολάβηση** της **αλβανικής** και ότι οι Αλβανοί πήραν τη λέξη από τις γειτονικές σλαβόφωνες χώρες. **[αλβαν. gjosë \< σλαβ. Kozje]**

Την αλβανική ετυμολογία υιοθετούν ο Ανδριώτης και το ΙΛΝΕ,  
ενώ την αροµ. [ghes(ŭ) ‘µαύρη γίδα µε καστανές ρίγες’] τα λεξικά του ΙΝΣ και του Μπαµπινιώτη.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:32μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/14 "2020-12-01T18:32:03Z")

</div>

Δεν έχω ούτε αλβανοελληνικό, ούτε σλαβοελληνικό λεξικό, ούτε και βλαχοελληνικό (αν υπάρχει). Τί σημαίνουν οι τρεις λέξεις στις γλώσσες τους; γίδα, ή μαυρη γίδα με καστανές ρίγες, ή;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![elenh](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/elenh/32/93_2.png) [@elenh](https://rembetiko.gr/u/elenh)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:40μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/15 "2020-12-01T18:40:47Z")

</div>

gjosë [στα αλβανικά] = γριά γίδα.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:41μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/16 "2020-12-01T18:41:48Z")

</div>

> [@nikos\_politis](#):
>
> Συνηθέστατη είναι η παραλαβή συνωνύμων από άλλες γλώσσες, στα οποία αποδίδεται στα Ελληνικά σημασία διαφορετική από εκείνην που έχουν στη γλώσσα παραλαβής.

Συνηθέστατη είναι, όντως. Αλλά σε ποια περίπτωση ένας Έλληνας τσομπάνος δανείζεται μια λέξη καθαρά τσομπάνικου ενδιαφέροντος από έναν Αλβανό τσομπάνο, ή ένας Αλβανός από έναν Βλάχο; προφανώς όταν κυκλοφορούν στα ίδια βοσκοτόπια και έρχονται σε επαφή και συναλλαγή μεταξύ τους. Είναι βέβαιον ότι όλοι οι νομάδες ή ημινομάδες βοσκοί των Βαλκανίων, όσοι κινούνταν σε περιοχές που φιλοξενούσαν πολλές γλωσσικές κοινότητες, μιλούσαν κι άλλες γλώσσες εκτός από τη μητρική τους (ο Βλάχος και ελληνικά κλπ.).

Θεωρώ λοιπόν πιθανότερο αυτές οι κοινές λέξεις να διατήρησαν, στη γλώσσα που τις δανείστηκε, την ίδια σημασία που είχαν και στη γλώσσα προέλευσης, εφόσον εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούνται από τους ίδιους ανθρώπους στο ίδιο πλαίσιο.

Δε βάζω βέβαια και το χέρι μου στη φωτιά. Αν τα ετυμολογικά λένε αλλιώς, πάω πάσο.

Κατά τα άλλα:

> [@nikos\_politis](#):
>
> Καλά, εσείς δεν βλέπετε γλωσσολογική συγγένεια μεταξύ keçi και ghes ή gjosë ή Kozje;

Γλωσσολογική συγγένεια, όχι. Πού να τη δω; Οι γλωσσολογικές συγγένειες δε φαίνονται.

Βλέπω σίγουρα κάποια ομοιότητα. Ομοιότητα σημαίνει _πιθανότητα_ για γλωσσολογική συγγένεια. Ιδιαίτερα ανάμεσα στα ghes και gjosë, και ακόμη περισσότρο ανάμεσα στο gjosë και στην γκιόσα. Αλλα΄το αν η ομοιότητα είναι συμπτωματική ή όχι, δε θα το πω εγώ.

(Έχεις _δει_ ποτέ Νίκο καμιά γλωσσολογική συγγένεια ανάμεσα στο «ένας» και το «μία»; Ε λοιπόν, δεν είναι απλώς ομόρριζα, είναι ομαλότατοι σχηματισμοί της ίδιας λέξης σε δύο γένη.)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:42μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/17 "2020-12-01T18:42:19Z")

</div>

Ωραία. Η **σκέτη** _γίδα_, αυτό που στα ελληνικά λέμε και _κατσίκα_, πώς λέγεται;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:48μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/18 "2020-12-01T18:48:07Z")

</div>

> [@pepe](#):
>
> σε ποια περίπτωση ένας Έλληνας τσομπάνος δανείζεται μια λέξη καθαρά τσομπάνικου ενδιαφέροντος από έναν Αλβανό τσομπάνο, ή ένας Αλβανός από έναν Βλάχο;

Σε καμμία. Ποτέ Έλληνες και Αλβανοί τσομπάνοι δεν κυκλοφορούσαν στα ίδια βοσκοτόπια (ποια ίδια; Στην Αλβανία, ή στην Ελλάδα;). Οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ δύο γλωσσών συνήθως υποβοηθούνται από δίγλωσσους πληθυσμούς. Τέτοιοι πληθυσμοί υπήρχαν πάρα πολλοί, σε πάρα πολλά μέρη της Ελλάδας (π.χ. Αρβανίτες) και το αντίστροφο ίσχυε βεβαίως και αυτό.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 1, 2020, 6:54μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/19 "2020-12-01T18:54:28Z")

</div>

Δεν ξέρω αν εννοείς Νίκο ότι επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν υπήρχαν ελληνικά και αλβανικά διαβατήρια, αλλά επί της ουσίας νομίζω ότι το ίδιο λέμε.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![elenh](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/elenh/32/93_2.png) [@elenh](https://rembetiko.gr/u/elenh)\
**Post date:** [Δεκέμβριος 2, 2020, 1:47μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004/20 "2020-12-02T13:47:18Z")

</div>

Στο θέμα της ετυμολογίας που μας ενδιαφέρει εδώ:

1. Οι ίδιοι οι Αλβανοί φαίνεται ότι υιοθετούν την άποψη του Meyer, τη σλαβική δηλ. προέλευση της λ. gjosë [ΕΤΥΜ. \< σλαβ. Kozje]  
Δοκιμάστε αυτό το σύνδεσμο, σελ. 51 : [ETIMOLOŠKI SLOVAR ALBANSKEGA JEZIKA  
Albanian Etymological Dictionary]

2. [Και για σένα, Νίκο και για όποιον άλλον ξέρει γερμανικά]  
«Das slavische Lehngut im Albanischen»  
[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/26220/1003865.pdf?sequence=1&isAllowed=y](https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/26220/1003865.pdf?sequence=1&isAllowed=y) σελ. 98:  
gjosë = μαύρη κατσίκα με λευκή κοιλιά και δυο λευκές γραμμές στις πλευρές των ματιών.

3. Ο Μπαμπινιώτης αναφέρει ότι πέρασε στην ελληνική γλώσσα η λ. γκιόσα από τη βλαχική. Μάλλον έχει δίκιο, αλλά δν αναφέρει οι Βλάχοι πού τη βρήκαν τη λέξη.

Οι Αλβανοί (απ’ ό,τι βλέπω) χρησιμοποιούν άλλες λέξεις για την κοινή γίδα / κατσίκα, το ίδιο και οι Βλάχοι.

Εκείνοι που διατηρούν ακόμα τη λ. με τη αρχική της σημασία είναι οι Σλάβοι: " kozje" στα σλοβενικά και στα κροατικά π.χ. σημαίνει “κατσίκα”.

[Επόμενη σελίδα](https://rembetiko.gr/t/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%AD%CE%BF-%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%83%CE%B1/41004.md?page=2)