# Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι - Δημήτρης Ζερβουδάκης - Βαγγέλης Πετρινιώτης

**URL:** <https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028>\
**Category:** Δημιουργίες μελών\
**Tags:** μπουζούκι, διασκευές\
**Created:** [Ιανουάριος 25, 2025, 5:09μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028 "2025-01-25T17:09:40Z")\
**Posts on this page:** 20\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Vangelis91](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/vangelis91/32/21752_2.png) [@Vangelis91](https://rembetiko.gr/u/Vangelis91)\
**Post date:** [Ιανουάριος 25, 2025, 5:09μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/1 "2025-01-25T17:09:40Z")

</div>

[https://youtu.be/zTkCcyohjj4?si=fybuKPfL-D8W8FRP](https://youtu.be/zTkCcyohjj4?si=fybuKPfL-D8W8FRP)

Η παρούσα ηχογράφηση φέρει τους πρώτους στίχους του τραγουδιού, όπως ακριβώς τους εμπνεύστηκε ο Απόστολος Καλδάρας, αρχές του 1945, κοιτώντας τις φυλακές του Γεντί Κουλέ, όπου ήταν φυλακισμένοι αριστεροί την περίοδο του εμφυλίου πολέμου. Επίσης, φέρει μουσικά και ερμηνευτικά στοιχεία που συναντώνται στην πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού σε συνδυασμό με εκτελεστικές - ερμηνευτικές πρακτικές της σημερινής εποχής. Κυκλοφορεί σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες από την Fm Records και το βρίσκετε εδώ

> **[Δημήτρης Ζερβουδάκης, Βαγγέλης Πετρινιώτης-Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι](https://orcd.co/nychtosehorisfeggari)**
>
> Επιλέξτε την υπηρεσία μουσικής που προτιμάτε

Στίχοι - μουσική: Απόστολος Καλδάρας  
Ερμηνεία: Δημήτρης Ζερβουδάκης  
Διασκευή - μπουζούκι: Βαγγέλης Πετρινιώτης  
Ενορχήστρωση - ακορντεόν: Ηρακλής Βαβάτσικας  
Κιθάρα: Δημήτρης Σφίγγος  
Κόντρα μπάσο: Μίλτος Τσαλιγόπουλος

Η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε στο στούντιο Polytropon από τον Θανάση Καζαντζή, ενώ η επεξεργασία - μίξη - master έγινε από τον Αστέρη Τράκα στο στούντιο Φωνόγραφος.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![liga\_rosa](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/liga_rosa/32/729_2.png) [@liga\_rosa](https://rembetiko.gr/u/liga_rosa)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 12:33πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/2 "2025-01-26T00:33:08Z")

</div>

Βάζω καρδούλα γιατί πολύ σπάνια ακούγεται αυτό το εκπληκτικό κομμάτι με την περίτεχνη ειαγωγή του Καλδάρα και τους συγκλονιστικούς στίχους του.  
Η αισθητική της (ακέραιης τεχνικά) ηχογράφησης, δεν με συγκινεί καθότι είμαι old school. Αλλά ειλικρινά χαίρομαι που έστω και έτσι κυκλοφορεί στο διαδίκτυο!

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 2:17πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/3 "2025-01-26T02:17:04Z")

</div>

Συμφωνώ με Λίγκα: χαίρομαι κι εγώ που ακούγεται η ορίτζιναλ εισαγωγή (όχι πως είμαι αντίθετος στην κλασική συντομευμένη, απλώς να μην ξεχνάμε και την πλήρη) και οι αρχικοί στίχοι. Όσο για την αισθητική, θα συμφωνήσω για την ερμηνεία του Ζερβουδάκη (καθόλου ρεμπέτικη, καθαρά έντεχνη - αλλά δεν απαγορεύεται, πόσο μάλλον που υπάρχει η σαφής ένδειξη «διασκευή»). Τα οργανικά μέρη καθόλου δεν εναντιώνονται στη δική μου old-school αισθητική.

Αυτό το «Νύχτωσε και στο Γεντί» είναι τεκμηριωμένο; Τον πρώτο στίχο τον ήξερα όπως τον ξέρουμε όλοι, με φεγγάρι, που άλλωστε είναι και μετρκά αρτιότερο (ή, ίσως, μετρικά παραδοσιακότερο και άρα πιθανότερο).

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![liga\_rosa](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/liga_rosa/32/729_2.png) [@liga\_rosa](https://rembetiko.gr/u/liga_rosa)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 2:32πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/4 "2025-01-26T02:32:35Z")

</div>

Η τεκμηρίωση από το σηλαμπς, όπου ακούμε και την ηχογράφηση του 1947:

> **[Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι – 1947](https://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=3605)**
>
> Το τραγούδι αναφέρεται στις συλλήψεις και προσαγωγές των Ελλήνων αριστερών στις φυλακές του Επταπυργίου (Γεντί-Κουλέ). 
> 
> Σύμφωνα με όσα λέει ο Απόστολος Καλδάρας στον Κουνάδη (εις αναμνησιν στιγμών ελκυστικών) :
> "...Τότε ήμουν στη Θεσσαλονίκη, με την πρώτη κυβέρνηση του Οκτώβρη του 1944. Μετά το Δεκέμβρη άρχισαν οι πρώτες συλλήψεις των αριστερών, των κομμουνιστών, που τους πιάναν και τους κλείναν στο Γεντί Κουλέ. Εγώ τότε είχα ένα φίλο με τον οποίο συνεργαζόμαστε, στα διάφορα κουτουκάκια εκεί πέρα, ονόματι -καλή του ώρα κι αυτός πέθανε, Θεός σχωρέσ' τον- Μίγκο. Τον Χρήστο τον Μίγκο. Αυτός καθόταν στην Ακρόπολη επάνω, κάτω από το Επταπύργιο -το Γεντί Κουλέ. Και μ' έπαιρνε ταχτικά να πάμε να πιούμε κανένα ουζάκι στη γριά, έτσι την έλεγε τη μάνα του. Πίναμε τα ουζάκια, τα λέγαμε. Διάφορα πράγματα για τη δουλειά από δώ, από κεί. Λοιπόν μια φορά έφυγα, θυμάμαι ήταν σούρουπο κι εκεί που φεύγαμε το βλέπω -δεν ξέρω έτσι κι άλλες φορές το 'βλεπα. Εκείνη τη φορά μου 'κανε εντύπωση πως ήταν σούρουπο, η βραδιά διαφορετική, ποιός ξέρει και βλέπω τη σιλουέτα του Επταπυργίου, των τειχών εκεί πέρα που ήταν οι φυλακές και μου 'κανε εντύπωση. Κοίτα, τώρα λέω, εκεί μέσα πίσω απ' τα τείχη αυτά είναι οι φυλακές. Και κει μαζεύουν αυτούς τους ανθρώπους και τους κλείνουν φυλακή. Κι έτσι αυτή η εικόνα μου 'δωσε την έμπνευση να γράψω το τραγούδι αυτό. Το 'γραψα τότε στις αρχές του '45. Μετά τα Δεκεμβριανά, τότε που πιάναν τους αριστερούς θυμάμαι". Το τραγούδι δεν ήταν αφιερωμένο σε συγκεκριμένο πρόσωπο, ήταν γραμμένο "γενικά. Πλην όμως είχε διαδοθεί. Εγώ το 'πα σ' ένα-δυο πρόσωπα για ποιό λόγο έγραψα το τραγούδι, αυτοί το 'παν σ' άλλους και ούτω καθεξής. Έτσι έκατσα κι έγραψα το τραγούδι αυτό. Αλλά δεν το είχα γράψει όπως είναι στο δίσκο. Ήταν: Νύχτωσε και στο Γεντί το σκοτάδι είναι βαθύ, / Κι όμως ένα παλληκάρι δεν μπορεί να κοιμηθεί. / Άραγε τι περιμένει όλη νύχτα ως το πρωί / Στο στενό το παραθύρι, που φωτίζει το κελλί. 
> Όχι "που φωτίζει με κερί". Αυτό δεν λέει τίποτα. Αλλά αναγκάστηκα για τη λογοκρισία να το βάλω έτσι. 
> Ο τρίτος στίχος είναι: Πόρτα ανοίγει, πόρτα κλείνει, μα διπλό είναι το κλειδί, / Τι έχει κάνει και το ρίξαν το παιδί στη φυλακή. Και μετά τ' άλλαξα τελείως, διότι το 'χε κόψει η λογοκρισία και το 'βαλα έτσι όπως είναι σήμερα. Και έγινε πάλι επιτυχία και μ' αυτά τα λόγια". 
> 
> \[Απόσπασμα από το βιβλίο του Σάκη Πάπιστα "ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ 1940 - 1949"\]
> 
> 
> Ηχογραφήθηκε στις 27/02/1947. 
> Μπουζούκι ο Απόστολος Καλδάρας, ενορχήστρωση & κιθάρα ο Σπύρος Περιστέρης.
> Δίσκος ODEON GA 7385 (Go-3752).

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 2:41πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/5 "2025-01-26T02:41:03Z")

</div>

Ευχαριστώ Νικόλα, δεν το ήξερα.

Λοιπόν, για να δούμε:

_Νύχτωσε και στο Γε **ντί** _  
_το σκοτάδι είναι βα **θύ** _  
_μόνο ένα παλικάρι_  
_δεν μπορεί να κοιμη **θεί** _.

Πρώτος, δεύτερος και τέταρτος στίχος ομοιοκαταληκτούν, ενώ ο τρίτος είναι μόνος του και με μια συλλαβή παραπάνω, μετά τον τόνο. Δεν έχει τίποτε το παράξενο σαν μέτρο, αλλά για ρεμπέτικο είναι ασυνήθιστο. Ακόμη πιο ασυνήθιστο είναι να είναι η μία στροφή έτσι και οι υπόλοιπες αλλιώς, ιδίως μάλιστα με 15σύλλαβους που είναι υπερκλασικοί στο ρεμπέτικο (και σε κάθε είδος ελληνικού τραγουδιού ή και ποίησης).

Εναλλακτικά μπορούμε να το διαβάσουμε και ως:

_Νύχτωσε και στο Γε **ντί** _  
_το σκοτάδι είναι βα **θύ** _  
_μόνο ένα παλικάρι δεν μπορεί να κοιμη **θεί** _

…, δηλαδή δύο όμοιοι 8σύλλαβοι και ένας δεκαπεντασύλλαβος, που και οι τρεις ομοιοκαταληκτούν μεταξύ τους. Ακριβώς εξίσου ασυνήθιστο.

Δεν το λέω για να βγει κάποιο συμπέρασμα. Απλώς το διαπιστώνω.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Eva\_Broman](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/eva_broman/32/16734_2.png) [@Eva\_Broman](https://rembetiko.gr/u/Eva_Broman)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 2:52μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/6 "2025-01-26T14:52:27Z")

</div>

Άλλη μία σύγχρονη εκτέλεση με τους στίχους της μην λογοκριμένης εκδοχής:

[![](https://i.vimeocdn.com/video/613669982-ead617f07978423570def07079449894773f177da2d6472344e2b8ba74ec5f62-d?f=webp "Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι. Το λογοκριμένο τραγούδι για τις φυλακές στο Γε") ](https://vimeo.com/200220823)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![liga\_rosa](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/liga_rosa/32/729_2.png) [@liga\_rosa](https://rembetiko.gr/u/liga_rosa)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 4:34μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/7 "2025-01-26T16:34:39Z")

</div>

Ευχαριστούμε! Κάπου θυμάμαι να το έχουμε ξαναδεί εδώ, ποιο σχήμα παίζει;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![anon84791074](https://rembetiko.gr/letter_avatar_proxy/v4/letter/a/fbc32d/32.png) [@anon84791074](https://rembetiko.gr/u/anon84791074)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 4:36μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/8 "2025-01-26T16:36:07Z")

</div>

> [@liga\_rosa](#):
>
> Αλλά αναγκάστηκα για τη λογοκρισία να το βάλω έτσι

> [@liga\_rosa](#):
>
> Ηχογραφήθηκε στις 27/02/1947

Για να έχουμε και μια εικόνα του χρονικού συγκειμένου, η μεταπολεμική λογοκρισία εγκαινιάστηκε στις 11 Φεβρουαρίου **1948**

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![liga\_rosa](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/liga_rosa/32/729_2.png) [@liga\_rosa](https://rembetiko.gr/u/liga_rosa)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 4:41μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/9 "2025-01-26T16:41:29Z")

</div>

Ασχέτως επίσημης λογοκρισίας, δεν υπήρχε περίπτωση να βγουν τέτοιοι στίχοι μέσα στον εμφύλιο, ούτε στο μετεμφυλιακό κράτος. Πέρασαν κάποιες δεκαετίες με εξορίες βασανιστήρια και δολοφονίες, μέχρι να βγούν τα τραγούδια της κατοχής και του εμφυλίου ελεύθερα. Ανίστοιχα το Χαιδάρι (οριακά παίχτηκε ζωντανά πριν τη χούντα), ο Σαλταδόρος, τα Ματσάκια πεντοχίλιαρα (με λογοκριμένους στίχους), και διάφορα άλλα. Και τώρα ξαναγυρνάμε πίσω…

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Eva\_Broman](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/eva_broman/32/16734_2.png) [@Eva\_Broman](https://rembetiko.gr/u/Eva_Broman)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 6:08μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/10 "2025-01-26T18:08:38Z")

</div>

Έχει ενδιαφέρον πως ακόμα η λογοκριμένη μορφή του τραγουδιού απαγορευόταν το 1951:

 ![](https://rembetiko.gr/uploads/default/original/3X/c/e/cee5717f98bf61f80da49fd2e3d11fcf5bb4d4c2.jpeg)  
Ολόκληρο το κείμενο εδώ:

> **[Το φάντασμα της Ιστορίας: Η μαύρη περίοδος της λογοκρισίας](https://farosthermaikou.blogspot.com/2016/04/blog-post_24.html)**
>
> του Γιάννη Γκλαβίνα\* Απαγορεύομεν την χρησιμοποίησιν των κάτωθι δίσκων γραμμοφώνου: 1) Κάποια μάνα αναστενάζει 2) Ως πότε πια τέτοια ζ...

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Eva\_Broman](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/eva_broman/32/16734_2.png) [@Eva\_Broman](https://rembetiko.gr/u/Eva_Broman)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 6:12μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/11 "2025-01-26T18:12:07Z")

</div>

Σύμφωνα με τις πληροφορίες εδώ είναι ένα συγκρότημα από τη Θεσσαλονίκη:

[https://www.mixanitouxronou.gr/nichtose-choris-fengari-akouste-pos-itan-to-archiko-tragoudi-pou-logokrithike-ke-parousiastike-os-erotiko-graftike-apo-ton-kaldara-gia-tous-politikous-kratoumenous-pou-ipeferan-sto-gent/#goog\_rewarded](https://www.mixanitouxronou.gr/nichtose-choris-fengari-akouste-pos-itan-to-archiko-tragoudi-pou-logokrithike-ke-parousiastike-os-erotiko-graftike-apo-ton-kaldara-gia-tous-politikous-kratoumenous-pou-ipeferan-sto-gent/#goog_rewarded)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![liga\_rosa](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/liga_rosa/32/729_2.png) [@liga\_rosa](https://rembetiko.gr/u/liga_rosa)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 6:24μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/12 "2025-01-26T18:24:53Z")

</div>

Εδώ έχει όλα τα στοιχεία:

[![](https://rembetiko.gr/uploads/default/original/3X/b/1/b19213601324c5a262590b73360ffa70cda16e0e.jpeg "Τα b-moglia στη Μηχανή του Χρόνου") ](https://www.youtube.com/watch?v=RKorrp7PknY)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Spyros\_Tsianakas](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/spyros_tsianakas/32/16639_2.png) [@Spyros\_Tsianakas](https://rembetiko.gr/u/Spyros_Tsianakas)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 7:27μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/13 "2025-01-26T19:27:56Z")

</div>

διαβάζω τα ονόματα.

ευγε στους Τρικαλινούς.!  
ετσι παίζεται το κομμάτι.

\<Γιάννης Κράιας: Μπουζούκι, Τραγούδι  
Γρηγόρης Παλαβράκης: Κιθάρα, Τραγούδι  
Ζωή Τσακμακίδου: Τραγούδι  
Ντίνος Αγγελάκης: Μπαγλαμάς, Τραγούδι\>

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![agis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/agis/32/745_2.png) [@agis](https://rembetiko.gr/u/agis)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 9:08μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/14 "2025-01-26T21:08:46Z")

</div>

> [@Eva\_Broman](#):
>
> Έχει ενδιαφέρον πως ακόμα η λογοκριμένη μορφή του τραγουδιού απαγορευόταν το 1951

Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι εν προκειμένω την απαγόρευση την επιβάλλει (και με έγκριση νομάρχη) όχι γενικά η χωροφυλακή, αλλά ο διοικητής χωροφυλακής Νέας Ιωνίας, προφανώς για την συγκεκριμένη συνοικία, και ο οποίος μάλιστα δεν επικαλείται κάποιο κυβερνητικό ή άλλο αστυνομικό διάταγμα γενικής ισχύος για τα συγκεκριμένα τρία τραγούδια, παρά μόνο “έχοντας υπ’ όψει” τον “Οργανισμό Χωροφυλακής” του 1935, με αιτιολογία την “ανθελληνικότητα” των τραγουδιών καθώς και την “ανησυχίαν των ενόπλων δυνάμεων και των πολιτών”, προσθέτοντας επίσης στην απαγόρευση γενικώς και αορίστως κάθε άλλο τραγούδι “δυνάμενον να προκαλέση την ανησυχίαν ή φόβον εις το κοινόν” και -τέλος- απειλώντας με τιμωρίες κατ’ επίκληση νόμων του 1917 και του 1946 καθώς και του Ποινικού Κώδικα.  
Φανερό λοιπόν, ότι δεν αρκεί κανένα ΦΕΚ για να τεκμηριωθεί το τι απαγορευόταν και το τι διωκόταν κατά τη μεταπολεμική περίοδο, και ότι πολύ απλά βασίλευε η αστυνομική αυθαιρεσία με ισχύ νόμου - είτε υπό τύπο “διατάξεως” είτε ακόμα και χωρίς αυτόν.

> [@pepe](#):
>
> μόνο ένα παλικάρι δεν μπορεί να κοιμη **θεί**

_κι όμως_ ένα παλικάρι

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 11:15μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/15 "2025-01-26T23:15:08Z")

</div>

Προσπαθώ να φανταστώ τη φάση, πώς λειτουργούσε η λογοκρισία, και δεν μπορώ.

Κάθεται ο άλλος και γράφει ένα τραγούδι, με λόγια από κείνα που ξέρει ότι θα κόβονταν. Πάει εκεί και το παρουσιάζει, σαν να σκέφτεται «λες να πιάσει;». Δεν πιάνει όμως. Σιγά μην έπιανε, αφού το πράγμα ήταν προδιαγεγραμμένο και το ήξερε. Του λένε, ξέρετε απορρίπτεται γιατί μας υπονομεύει, αλλάξτε το να μη μας υπονομεύει και ξαναπεράστε. Ο συνθέτης γυρίζει κύριος στο σπίτι του, και την επόμενη φορά ξανάρχεται με ανώδυνους στίχους. Και του λένε «εδά, μάλιστα!».

…  
Προφανώς όχι, ε;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Ιανουάριος 26, 2025, 11:40μμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/16 "2025-01-26T23:40:39Z")

</div>

Ε, μάλλον ναι, θα έλεγα… Κάνω την πρώτη προσπάθεια, ξέροντας ότι δεν θα περάσει. Όμως θέλω πάρα πολύ να βρεθεί τρόπος να δοθεί η άδεια, για μια σειρά από λόγους (και μην αποκλείσουμε και τον λόγο της κονόμας, εντάξει; ). Τροποποιώ λοιπόν τους στίχους, ώστε να μην αναγκαστούν να το απορρίψουν και, ιδού: «Εδά, μάλιστα!».

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Ιανουάριος 27, 2025, 12:10πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/17 "2025-01-27T00:10:35Z")

</div>

Και δεν μπορώ, όταν μιλάμε για λογοκρισία και τους απαραίτητους για την επιβολή της κρατικούς υπαλλήλους, να μην αναφέρω το θέμα με τον Σαββόπουλο και το γνωστό τραγούδι του για «τα κορίτσια»: Σε έναν στίχο του έλεγε  
Τη μαμά τους τη ρωτάνε κάθε μήνα μια φορά  
υπονοώντας, μόνο όταν χρειάζονταν συμβουλές για το πώς να αντιμετωπίσουν προβλήματα που τους πρωτοεμφανίζονταν, όπως περίοδος, έρχονταν σε επαφή με τη μάνα τους, αλλιώς, καμμίαν επαφή δεν είχαν με τους γονείς τους.

Η λογοκρισία απέρριψε τη συγκεκριμένη φράση, προτείνοντας το «κάθε τόσο μια φορά», που όμως δεν εξέφραζε αυτό που ήθελε να τονίσει ο Σαββόπουλος. Προσπάθησε ο καημένος να τους μεταπείσει, χωρίς επιτυχία, οπότε σε κάποια στιγμή, απογοητευμένος, φορώντας ήδη το παλτό του αλλά έχοντας το καπέλο του στο χέρι, σηκώθηκε απ’ την καρέκλα που καθόταν και ετοιμάστηκε να φύγει λέγοντας:

Τί να σας πώ, κύριε λογοκρίτα, δεν είσαστε μάνα και δεν μπορείτε να νοιώσετε τον πόνο μου!

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Ιανουάριος 27, 2025, 12:24πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/18 "2025-01-27T00:24:31Z")

</div>

Μα πάω και καρφώνομαι μόνος μου ότι εμφορούμαι από ανατρεπτικές ιδέες, τη στιγμή που δε θα μπορέσω να τις εκφράσω δημόσια (οπότε θα ενοχοποιούμουν); Άλλοι προσέχαν μες στο σπίτι τους τι θα πούνε μην τους πάρει κάνα αφτί απ’ το παράθυρο και τους ρουφιανέψει, και άλλοι πάνε μόνοι τους στις αρχές να ρουφιανέψουν τον εαυτό τους;

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![nikos\_politis](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/nikos_politis/32/110_2.png) [@nikos\_politis](https://rembetiko.gr/u/nikos_politis)\
**Post date:** [Ιανουάριος 27, 2025, 12:31πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/19 "2025-01-27T00:31:33Z")

</div>

Μα, ο Σαββόπουλος δεν πήγε μόνος του! Εκείνοι τον κάλεσαν, να του θέσουν το δίλημμα «Ή το τροποποιείς, ή δεν περνάει».

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![pepe](https://rembetiko.gr/user_avatar/rembetiko.gr/pepe/32/781_2.png) [@pepe](https://rembetiko.gr/u/pepe)\
**Post date:** [Ιανουάριος 27, 2025, 1:52πμ UTC](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028/20 "2025-01-27T01:52:16Z")

</div>

Υποθέτω ότι για κάθε κυκλοφορία δίσκου έπρεπε να προηγηθεί η υποβολή των τραγουδιών προς έγκριση, όχι;

Τα δεδομένα, όπως τα έχω αντιληφθεί είναι:

-Τα τραγούδια πρέπει να περάσουν έγκριση. Αν δεν τα εγκρίνουμε, κόβονται ή επιστρέφονται για ξαναδούλεμα.  
-Κόβουμε όσα τραγούδια έχουν τις λέξεις τάδε και τάδε. (Οκέι, προφανώς όχι τόσο χοντροκομμένα.)  
-Κι εγώ πάω και τους δείχνω ένα τραγούδι που έχει ακριβώς τις απαγορευμένες λέξεις!

Το αποτέλεσμα δεν είναι ότι απλώς θα μου το κόψουν. Είναι ότι θα ξέρουν πως δεν είμαι φίλα διακείμενος προς το καθεστώς, κάτι που δε θα το ήξεραν αν το τραγούδι το πήγαινα εξαρχής στην αφοπλισμένη εκδοχή του, στην οποία ήξερα από την αρχή ότι θα υποχρεωθώ να καταλήξω.

Με άλλα λόγια, τους λέω: Θα βγάλω ένα τραγούδι έτσι ακριβώς όπως σας αρέσει, να ξέρετε όμως ότι αυτά που σκέφτομαι δε θα σας αρέσουν καθόλου. Όμως μην ανησυχείτε, δε θα τ’ ακούσει κανείς, μόνο εσείς!!.

Εντελώς ακατανόητη πρωτοβουλία εκ μέρους του συνθέτη.

[Επόμενη σελίδα](https://rembetiko.gr/t/%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CF%86%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AC%CF%81%CE%B9-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CF%81%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/48028.md?page=2)
