Ντοκουμέντο από το 1977, στην Κω, βίντεο

Στο βίντεο βλέπουμε δύο παλιούς οργανοπαίκτες της Κώ; και χορό!

4 «Μου αρέσει»

Μάλιστα. Κοίτα να δείς!

Στη Σούστα αρχίζουν όλο γυναίκες, με άντρες μόνο τον πρώτο και τον τελευταίο. Αργότερα εμφανίζεται κι άλλος άντρας, που μάλλον είναι ο σύζυγος ή τέλος πάντων αυτός που δικαιούται να χορεύει μια από τις κυρίες που είναι ήδη στο χορό. Εκείνη τον υποδέχεται με ενθουσιασμό, εκείνος ρίχνει στα όργανα και μετά πιάνει πρώτος, τραβώντας την κι εκείνη δεύτερη.

Το ότι μετά από λίγο αποχωρεί και αφήνει την κυρία πρώτη είναι που με παραξενεύει λίγο.

Τους οργανοπαίχτες, ιδίως τον νέο (Γ. Σακελλης, βιολί) που θα είναι πιθανότατα εν ζωή, μπορεί να τους ξέρει ο Δημήτρης @kepem .


Edit: Τώρα είδα και την περιγραφή στο ΥΤ. Τεκμηρίωση σπάνιας πληρότητας!

Και πολύ αξιόλογο κανάλι, τώρα που το περιηγούμαι λίγο…

Aν καταλαβαίνω καλά, οι μουσικοί παίζουν «μόνοι τους» στο δωμάτιο, ενώ για πρακτικούς μάλλον λόγους ο χορός στήνεται έξω, που υπάρχει και χώρος και κόσμος να χαζέψει. Το τετράσημο πριν τη σούστα, συρτό το λένε; Πάντως, το φτύσανε, περίμεναν τη σούστα.

Γεια σας κι από εμένα! Κατ’ αρχάς το κανάλι ανήκει στον Κυριάκο Παππούλη και τον Γιάννη Μαστόρο. Ο μεν πρώτος είναι βιολιστής της Αντιμάχειας και ο δεύτερος χοροδιδάσκαλος από την Κέφαλο. Κάνουν εξαιρετική δουλειά στο νησί. Μαζί τους πορευτήκαμε όλα αυτά τα χρόνια και βγάλαμε την έκδοση “Ζυές της Κως”.

Αυτό το ντοκουμέντο μας το έστειλαν από την Αυστραλία όταν γινόταν όλη αυτή η έρευνα, με κινήσεις του Κυριάκου. Είναι ό,τι παλιότερο μπορέσαμε να βρούμε και είναι πραγματικά μεγάλης αξίας! Δυστυχώς ο βιολιστής (Γιώργος Σακκέλης) έφυγε νωρίς. Δεν ζει.

Σε σχέση με την δομή του κύκλου (κάβο τον λένε στην Κω). Πάντα γυναίκες στη μέση και πάντα άντρες μπρος και πίσω. Ακόμα και σήμερα οι παλιοί έτσι θα ήθελαν να χορεύουν κι έτσι χορεύουν αν τους πετύχεις μόνους τους. Βέβαια σήμερα γίνεται το αδιαχώρητο σε γάμους κ.λπ. Αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει με τον δεύτερο άντρα είναι το λεγόμενο “πάρσιμο του κάβου”. Κανονικά ζητούσε άδεια ο υποψήφιος πρώτος από τον εν ενεργεία πρώτο και ο εν ενεργεία παραχωρούσε τη θέση του στον υποψήφιο. Ο δε υποψήφιος μπορούσε να ενσωματωθεί στην αρχή του κάβου με τις δικές του τις γυναίκες. Οπότε έτσι επιτυγχανόταν η διαδοχή των χορευτών χωρίς να σταματούν τα όργανα να παίζουν. Όταν ο εν ενεργεία παραχωρούσε τη θέση του, συνήθως κατέβαινε κάτω, καθώς είχε τελειώσει το έργο του. Εδώ δεν βλέπουμε να γίνεται αυτό το τυπικό. Λειτουργεί αυθόρμητα κάπως το πράγμα, ενώ μένει και ο εν ενεργεία μέσα στον κάβο. Το ότι στο τέλος μένει η γυναίκα μόνη της και κάνει και μπασίματα (χαρακτηριστική κίνηση του χορού στην Κω) είναι απλώς νεωτερικότητα.

Το πρώτο κομμάτι που παίζουν οι μουσικοί είναι τα λεγόμενα στην Αντιμάχεια Σιανά ή Σιανός και συχνότερα χορευόταν κι αυτό το κομμάτι πριν τη σούστα. Σιανά και σούστα ήταν συνήθως (όχι πάντα) ενότητα, όπως και στην Κάλυμνο π.χ. ίσσος-σούστα. Ο σιανός είναι το όνομα του ίσσου στην Κω. Για την ακρίβεια οι Καλύμνιοι διέδωσαν στο πανελλήνιο αυτό το όνομα του χορού. Στην Κω τον έλεγαν κυρίως σιανό ή σιανά ή ίσκιο ή ίσιο ή σιά (στην Κέφαλο). Στην Αστυπάλαια καλύμνικα. Στη Λέρο Λέρικα. Στη Νίσυρο Αποστολίτικα, στην Κάρπαθο και στην Κάσο Κάτω, το ίδιο, αν δεν κάνω λάθος, και στη Ρόδο. Ίσσο μόνο η Κάλυμνος τον έλεγε. Έτσι, αυτό σαν παρατήρηση για το όνομα του χορού, που πολλοί νομίζουν ότι σε όλα τα Δωδεκάνησα τον έλεγαν ίσσο.

3 «Μου αρέσει»

Και συγκεκριμένα ο σκοπός Γιάλλα.

Αλλά και σιανός (=σιγανός).

Και στην Κρήτη σιγανός.

Και βέβαια δεν είναι 12νησιακός χορός αλλά άκρες μέσες πανελλήνιος.

Άρα η Κάλυμνος και η Κως! Μόνο η προφορά διαφέρει (πρόκειται βέβαια για τη λέξη «ίσιος»).

1 «Μου αρέσει»

ωραιο δεξι εχει ο λαουτιερης!

1 «Μου αρέσει»

Σωστά, έτσι όπως το λες. Αλλά όλη η Ελλάδα ξέρει τον χορό με την καλύμνικη προφορά… :slight_smile:

Ως κινητικό μοτίβο είναι το συρτό στα τρία. Βέβαια στα Δωδεκάνησα έχει μία ιδιαίτερη ανάπτυξη στον χώρο. Έτσι όμως δεν ονομάζουν απλώς το βήμα αλλά όλο τον χορό, βήμα και μουσική. Επομένως από πλευράς μουσικής είναι χαρακτηριστικά μελωδικά μοτίβα δωδεκανησιακά.

Ο Καντούνιας όταν ανέβαινε στην Αθήνα πήγαινε στα στέκια των μουσικών, όπου θεωρείτο εξαιρετικός λαουτιέρης. Δεν ήταν περίπτωση μονόφθαλμου μουσικού μέσα στους τυφλούς ενός τόπου. Ήταν πραγματικά εξαιρετικό λαούτο, με πολύ ιδιαίτερη πενιά. Στην Κω ήταν το αντίπαλο δέος του Αντώνη Γερασκλή από την Καρδάμαινα, ο οποίος ήταν φημισμένος κι αυτός στα Δωδεκάνησα για τις συγχορδίες που έπαιζε.

2 «Μου αρέσει»

Είναι γεγονός ότι οι Καλύμνιοι κάνουν λίγο παραπάνω ντόρο. Και για σφουγγαράδες, αυτοί είναι κατεξοχήν γνωστοί, ενώ και άλλα νησιά έχουν εξίσου μεγάλη παράδοση στο επάγγελμα.

Για τον χορό:

Χορός στα τρία, σχετικά έως πολύ αργός, με κύριο χαρακτηριστικό ότι σ’ αυτόν τραγουδιούνται λόγια σημαντικά, που πρέπει να τα προσέξεις γιατί δεν είναι απλή επένδυση της μουσικής, και που ορισμένες φορές γίνεται τόσο τελετουργικός ώστε να χορεύεται μόνο ή κυρίως σε ειδικές περιστάσεις όπως ο γάμος ή το σοβαρό σκέλος των Αποκριών, υπάρχει σ’ όλο το Αιγαίο και σε αρκετά στεριανά μέρη.

Το γεγονός ότι στα Β. Δωδεκάνησα αυτός ο χορός είναι μεν ο Ίσσος (Αποστολίτικος / Σιανά κλπ.) αλλά χορεύεται και με καθαρά οργανικές μελωδίες, είναι αλήθεια ότι ξεφεύγει λίγο από τη συνταγή…

Νομίζω ότι είναι λίγο πιο περίπλοκο το θέμα με τον σιανό-ίσσο τον δωδεκανησιακό. Υπήρχαν κι άλλοι χοροί που χορεύονταν στα τρία, π.χ. στις Αποκριές, αλλά δεν ήταν σιανοί. Ο σιανός είναι χορός με μελωδική δομή κατά βάσιν παρατακτικής λογικής, όπου όμως μπορούν (τουλάχιστον στην Κω) να παρεμβάλλονται και τραγούδια. Επίσης, είναι δεμένος με τη σούστα που συνήθως τον ακολουθεί, έχει συγκεκριμένο τυπικό ως προς τη σύνθεση του κύκλου και τη θέση του στο γλέντι. Από εθνομουσικολογικής πλευράς δηλαδή δεν θα συνέκρινα τον σιανό της Κω με το “Φέτος τες Αποκριές” που χορεύεται στην Κω στα τρία ούτε π.χ. με τον Αγέρανο της Πάρου. Είναι πολύ διαφορετικοί “χοροί”, αν με τον όρο “χορός” δεν περιοριζόμαστε απλώς στο κινητικό κομμάτι. Δηλαδή το “παίξε μου σιανά” σήμαινε κάτι πολύ συγκεκριμένο στην Κω, πολύ διαφορετικό από τραγούδια που χορεύονταν στα τρία στα σπίτια, πολλές φορές και χωρίς όργανα. Θα ακουγόταν σχεδόν αστείο να πεις ότι το “Φέτος τες Αποκριές” είναι σιανός. Όταν τους ρωτάς τι χορός είναι, σου λένε “έτσι” και σου δείχνουν. Δεν πάει το στόμα τους να τον πουν σιανό.

Και στην Κάλυμνο το ίδιο. Υπάρχουν 3-4 σκοποί μαντινάδων που χορεύονται στον Ίσσο (τραγούδια νομίζω όχι), αλλά ο καταξοχήν Ίσσος είναι ο οργανικός. Ο οποίος μάλιστα διαφέρει απέραντα (μουσικά) μεταξύ βιολιού και τσαμπούνας, με μόνο ουσιαστικά κοινό ότι και στους δύο η μελωδία είναι παρατακτικής δομής.

Γενικά σπουδαίος, από αριστερά μέχρι δεξιά :wink:

1 «Μου αρέσει»

γενικα ωραιος ηταν, με εντυπωσιασε. σπανια να ακουσεις τωρα τετοια λαουτα.

ένας φίλος μου έγραψε ότι για το βίντεο από το kos, το μετέφρασα με το google:

χμμμ,
επειδή η μουσική μεταφέρει κάτι που πηγαίνει πολύ πίσω και επειδή οι εικόνες από τη δεκαετία του '70 θυμίζουν τη δική σας νιότη, και επομένως την παροδικότητα και τη θνητότητα
ίσως και επειδή ο χρόνος της ευτυχίας είναι συχνά τόσο μικρός σε σύγκριση με τις προσπάθειες σε όλα τα επίπεδα της ζωής … και τελευταίο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, η βία και ο θάνατος στο παρασκήνιο όλης της ζωής
μπορεί να ακούγεται λίγο απαισιόδοξο τώρα, αλλά δεν πρέπει να είναι, μάλλον μια μελαγχολία ενόψει των βιογραφιών και της ιστορίας μας γενικότερα
Όπως το λέει πολύ όμορφα ο Kurzck στην «άγρια ​​καρδιά»: η σκέψη ότι η δική σου ζωή και η ζωή όλων των άλλων είναι βασανισμένη - χαχαχα, και μετά υπάρχει ο ουρανός, το φως, η ανάσα - και θα προσθέσω: αγάπη, φίλοι, η μουσική, η ανακάλυψη, η κατανόηση και ο προβληματισμός.