Απαγορευμένες ουσίες σε τανγκό του Μεσοπολέμου...

Τρεις ετικέτες αυτής της σειράς με ένα Φοξ και δύο ταγκό του Παναγιώτη Τούντα. Ηχογραφήθηκαν το 1927.

http://rebetiko.sealabs.net/display.php?d=1&recid=3788

http://rebetiko.sealabs.net/display.php?d=1&recid=16536

http://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=2358

2 Likes

Όχι μόνο ο Τουντας:

Δημοσιεύτηκε πριν 18 χρόνια και ανασύρθηκε από το σύστημα αυτές τις μέρες. Για τις πληροφορίες από κείνες τις αρχαίες συζητήσεις του φόρουμ κρατάω κάποια επιφύλαξη πάντα, αλλά εδώ είμαστε να την ελέγξουμε και να δούμε σε τι ποσοστό ισχύει.

[Παρεμπιπτόντως, για τα τραγούδια τύπου Μπάρμπα Γιάννη κανατά, δηλαδή ελαφρά όχι ευρωπαϊκά αλλά που φέρνουν προς διάφορες μορφές ελληνικής παράδοσης (καντάδα, λαϊκό, δημοτικό), δεν ξέρω ποιος είναι ο ειδολογικός όρος.]

1 Like

Τον Μπάρμπα Γιάνη κανατά τον ξέρω ως “Αθηναική καντάδα”, Περικλή. Πάντα έτσι μου τον περιέγραφαν οι δικοί μου.

Στην ετικέτα του δίσκου από την ηχογράφηση της ODEON, με τον Πέτρο Επιτροπάκη, αναγράφεται η μανδολινάτα της ODEON χωρίς όμως να αναφέρεται ο Σπύρος Περιστέρης με το μαντολίνο του. Δεν αποκλείεται να συμμετέχει και ο Σπύρος Περιστέρης στην συγκεκριμένη διασκευή του Πέτρου Επιτροπάκη. Αλλά από την ετικέτα του δίσκου δεν προκύπτει.

http://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=9003

Η διαφήμιση του τραγουδιού από το Έθνος, στις 10 Σεπτεμβρίου του 1933.

Τέλος, η διασκευή από τον Π.Επιτροπάκη του Μπάρμπα-Γιάννη Κανατά, και η σχέση της με τα πρώτα τραγούδια του Μάρκου στην ODEON από παλιό μου αφιέρωμα.

http://rebetiko.sealabs.net/viewtopic.php?f=59&t=5317&start=7

Είναι βέβαιο ότι πρέπει να διαβάσουμε «συνοδεία μανδολινάτας Odeon»; Μήπως είναι σκέτο «συνοδεία μανδολινάτας», και η λέξη Odeon πάει μαζί με τους κωδικούς της επόμενης γραμμής;

Ναι, βέβαιο είναι.

Κάθε εταιρεία είχε τις ορχήστρες της και τις μανδολινάτες της. Μουσικοί που πληρώνονταν με το κομμάτι και οι οποίοι δεν αναγράφονταν πουθενά. Και δεν είχαν δικαιώματα επί των πωλήσεων.

Από την ίδια εταιρεία, ετικέτα με το φοξ τραγούδι των Σταθερού-Μάτσα “Γιο-Γιο”, με τους Κώστα Κοντόπουλο και Νίκο Τουμπακάρη.

Όπως φαίνεται στην ετικέτα, υπάρχει ορχήστρα της ODEON.

Και η άλλη πλευρά του δίσκου με την ορχήστρα της ODEON, στο ταγκό των Βιτάλη-Μάτσα “Αγάπη εσύ”, με τον Κώστα Κοντόπουλο.

1 Like

Όχι πάντοτε, υπήρχαν και παρτιτούρες για άλλα δημοφιλή και ευυπόληπτα όργανα όπως για κιθάρα, μαντολίνο ή βιολί (που έχουν το ίδιο κούρδισμα) κλπ. Της κιθάρας οι παρτιτούρες συχνά έχουν και τους στίχους, αν και η παρτιτούρα είναι σόλο διασκευή και όχι μόνο συνοδεία, οπότε ίσως να υπονοείται και η φωνή. Πιο σπάνια έχουμε παρτιτούρες για φωνή με συνοδεία κιθάρας (π.χ. τραγούδια του Στρουμπούλη), μαντολίνο με συνοδεία κιθάρας, χαβάγια με συνοδεία κιθάρας κλπ.

2 Likes

Η “Μπαλαρίνα” ανέβηκε στην σκηνή του θεάτρου Κοτοπούλη με πρωταγωνιστές το ζεύγος Μυράτ στις 4/2/1927. Ολοκλήρωσε τις 50 και πλέον παραστάσεις της στις 13/3/1927. Αντικαταστάθηκε από την παράσταση «Παξιμάδα πολυτελείας». Πρέπει να ειπωθεί ότι και το 1926 υπήρξε από τους δύο συντελεστές της παράστασης, επιθεώρηση με τίτλο “Μπαλαρίνα”.

Η ΒΡΑΔΥΝΗ 4/2/1927
%CE%97%20%CE%92%CE%A1%CE%91%CE%94%CE%A5%CE%9D%CE%97%204-2-1927

1 Like

Το τραγούδι “Να γιατί πίνω”, ηχογραφήθηκε και δεύτερη φορά. Αυτή τη φορά, εκτός από τον Γιώργο Βιδάλη, συμμετείχε και ο Τίτος Βαλέρης, σύμφωνα με την ετικέτα του δίσκου. Ο τίτλος στην ετικέτα της πλάκας γραμμοφώνου ήταν “Να γιατί πίνω και μεθώ”. Ηχογραφήθηκε την ίδια περίοδο με το αρχικό τραγούδι και μόλις δύο νούμερα μετά το τραγούδι του Π.Τούντα “Έλα σκερτσόζα μου” που παρουσιάσαμε πιο πάνω.

1 Like

1 Like

Μιας και σε προηγούμενα μηνύματα αναφερθήκαμε σε ελαφρά που δανείζονται θεματολογία (π.χ. ναρκωτικά) ή ύφος (π.χ. «μάγκικο») που προσιδιάζει περισσότερο στο ρεμπέτικο, να προσθέσουμε κι ένα ελαφρό της φθίσης (τι ελαφρό δηλαδή, ένα τραγούδι για τον αργό βασανιστικό θάνατο είναι, αλλά αυτή είναι η ορολογία: ελαφρό!): το «Μάνα μου είμαι φθισικός» του Κατσαρού.

Καθώς ο Κατσαρός έχει χαρακτηριστεί κυρίως από τα ρεμπέτικα που είπε, όλα του τα τραγούδια είναι πολύ γνωστά στο κοινό του ρεμπέτικου και καμιά φορά τα θεωρούμε, βιαστικά, ρεμπέτικα. Σαφώς όμως δεν είναι όλα, και για παράδειγμα σίγουρα δεν είναι το συγκεκριμένο. Κι αν το ενιαίο στιλ με το οποίο αποδίδει ο Κατσαρός όλα τα τραγούδια παραπλανά, θυμίζω την ωραία επανεκτέλεση των Χειμερινών Κολυμβητών που, κατά τη γνώμη μου, όχι απλώς δεν προδίδει το κομμάτι αλλά μάλλον το αποδίδει και πιστότερα από την αυθεντική:

Σημειωτέον ότι τον καιρό που οι Χειμερινοί έβγαλαν τη διασκευή τους (ή επανεκτέλεση), είχαν συνεργασία με τον ίδιο τον Κατσαρό, και υποθέτω ότι οι έξτρα στίχοι, που δεν υπάρχουν στην αυθεντική ηχογράφηση, από εκείνον θα προέρχονται. Άρα μπορούμε να πιθανολογήσουμε ότι και όλη μαζί την επανεκτέλεση την είχε εγκρίνει ο Κατσαρός και ότι άρα φέρει σφραγίδα γνησιότητας.

Δεν ξέρω αν υπάρχουν άλλα τραγούδια αυτού του μουσικού ύφους που να μιλάνε για τη φθίση (θα μπορούσαν κάλλιστα), ενώ υπάρχουν αρκετά ρεμπέτικα και ίσως ακόμη περισσότεροι μανέδες.

2 Likes

Δηλαδή, ο Δημήτρης Μυράτ! (εκκολαπτόμενος, τότε, Ζεν πρεμιέ…)

Δηλαδή, οι Άννα και Μαρία Καλουτά

1 Like

Όπως διαβάζουμε στο έντυπο, το τραγούδι γράφτηκε για να το τραγουδήσει ο Μήτσος Μυράτ.

1 Like

Όλα τα παραπάνω, βρέθηκαν στην σελίδα
http://eliaserver.elia.org.gr:8080/lselia/listres.aspx?lsid=141156&fcode=p700a&ftext=ΣΥΝΘΕΤΗΣ%20ΜΟΥΣΙΚΟΥ%20ΚΟΜΜΑΤΙΟΥ&fval=Κωνσταντινίδης,%20Γρηγόριος&form=300006

1 Like

http://rebetiko.sealabs.net/display.php?d=0&recid=8622

Ηχογραφήθηκε και για την Victor Αμερικής, σύμφωνα με την παρακάτω ετικέτα. Δεν έχει βρεθεί το τραγούδι στην δισκοθήκη του sealabs.

VICTOR%2068949%20%20B

Μιας και ο Φώτης ανακίνησε αυτή τη συζήτηση, η οποία από τις απαγορευμένες ουσίες στα τανγκό είχε πλέον εκτραπεί προς το γενικότερο θέμα της επαφής, επικοινωνίας και αμοιβαίας επίδρασης μεταξύ ελαφρού και ρεμπέτικου, ναβάλω ένα τραγούδι που μου έκανε εντύπωση όταν το άκουσα:

Σύνθεση και στίχοι, καθαρά ρεμπέτικοι. Το ίδιο και η φωνητική ερμηνεία. Στο συνολικό άκουσμα όμως, το πιάνο είναι εντελώς καταλυτικό. Εμένα, αν με παραπέμπει σε κάτι, είναι στο ελαφρό της ίδιας περιόδου.

Εκτός από τη στεθερή ρυθμική-αρμονική συνοδεία στο αριστερό χέρι, υπάρχει και η μελωδία στο δεξί που παίζεται σε διάφορες οκτάβες, άλλοτε πιο ψηλά από το βιολί, άλλοτε μαζί του, άλλοτε πιο χαμηλά και άλλοτε (νομίζω) καθόλου, πάντοτε όμως συνοδεύοντας το βιολί, χωρίς να βγαίνει στο προσκήνιο. Το αποτέλεσμα είναι ότι ακούμε κυρίως μεν το βιολί, που βέβαια παίζει πιο συντηρητικά, αλλά με τόσες εναλλαγές στο συνολικό ηχόχρωμα της «ορχήστρας» όσες αρμόζουν στο ελαφρό αλλά δε συνηθίζονται καθόλου στο ρεμπέτικο, εκείνης τουλάχιστον της εποχής.

1 Like

Εγώ πάλι δεν βλέπω το πιάνο ως καταλυτικό, σε βαθμό μάλιστα που να αμφισβητείται το «λαϊκό» ύφος προς όφελος του «ελαφρού». Με τίποτα δεν αμφισβητείται η πρωτιά του βιολιού και στην υποστήριξη του «λαϊκού» ύφους (αποφεύγω συνειδητά το «ρεμπέτικο») καταλυτικό ρόλο παίζει και ο τονισμός του (τεσσαριού) μέτρου, που τον βρίσκουμε και σε πολλά άλλα σμυρναίικα της εποχής (π.χ. Κρασοπίνω), και φυσικά και οι στίχοι, το ύφος της ερμηνείας αλλά και η ενορχήστρωση, με τις χαρακτηριστικές ανταποκρίσεις του βιολιού με το τέλος του κάθε κάντο. Μία εναλλαγή στις οκτάβες του πιάνου δεν αρκεί για να σπρώξει το κομμάτι προς το «ελαφρό», λέω εγώ βέβαια.

Μάλλον καντάδα θυμίζει μουσικά παρά ελαφρό. Νομίζω αυτό μπορεί να στηριχτεί και απο τη χρονιά που μετανάστευσε ο Κατσαρός

Επιστρέφω στο αρχικό θέμα με την οπερέτα «Χασίς» των Σύλβιου-Ριτσιάρδη, από την οποία προέκυψε και το ομώνυμο τραγούδι. Στον δίσκο 78 στροφών το τραγούδησαν ο Μ.Θωμάκος και η Χρ.Ευθυμιάδου.

Στο μήνυμα #13, παρουσιάστηκε το ηχητικό αποτέλεσμα και η ετικέτα από το τραγούδι που κυκλοφόρησε για την Columbia.

Η οπερέτα «Χασίς» ανέβηκε στο σανίδι του θεάτρου Κοτοπούλη, στις 25/8/1934 και όπως προκύπτει από τις πρώτες θεατρικές κριτικές είχε αρκετή επιτυχία.

%CE%95%CE%98%CE%9D%CE%9F%CE%A3%2025-8-1934%20%CE%91
ΕΘΝΟΣ 25/8/1934

Διαφημίστηκε σε πολλές εφημερίδες, υποσχόμενη στους θεατές ταξίδια στην λαγγεμένη Ανατολή, με τα χαρέμια της, τους έρωτες και τα ηδονικά μεθύσια της.

%CE%95%CE%98%CE%9D%CE%9F%CE%A3%2025-8-1934%20%CE%92
ΕΘΝΟΣ 25/8/1934

%CE%95%CE%98%CE%9D%CE%9F%CE%A3%2026-8-1934
ΕΘΝΟΣ 26/8/1934

Πριν όμως προλάβει να συμπληρώσει πέντε (5) μέρες από την πρεμιέρα, η οπερέτα λογοκρίθηκε.!

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα στις 30/8/1934, διατάχθηκε από την Αστυνομική διεύθυνση η αλλαγή στον τίτλο της παράστασης καθώς και η περικοπή ορισμένων σκηνών, οι οποίες θεωρήθηκαν άσεμνες.

%CE%95%CE%98%CE%9D%CE%9F%CE%A3%2030-8-1934
ΕΘΝΟΣ 30/8/1934

Την 1η Σεπτεμβρίου 1936, η οπερέτα «Χασίς» άλλαξε τίτλο και μετονομάστηκε σε «Νεράϊδα του Νείλου», μετά από γνωμάτευση της επιτροπή λογοκρισίας ότι η οπερέτα ήταν οικογενειακό έργο.

%CE%95%CE%98%CE%9D%CE%9F%CE%A3%201-9-1934
ΕΘΝΟΣ 1/9/1934

«Η Νεράϊδα του Νείλου» ολοκλήρωσε τις παραστάσεις της, από τον θίασο Ολυμπίας-Πατρίκιου-Κοφινιώτη, στις 13/9/1934. Σύμφωνα με την τελευταία διαφημιστική καταχώρηση, έκανε 35 παραστάσεις. Δεν διευκρινίζεται αν στο νούμερο μετρούνταν και οι παραστάσεις με τον αρχικό τίτλο «Χασίς».

Σημειολογικά και μόνο πρέπει να πούμε ότι ακριβώς δύο χρόνια μετά (28/8/1936), λογοκρίθηκε η «Βαρβάρα του» Παναγιώτη Τούντα.

Έναν χρόνο μετά την «Βαρβάρα» (27/8/1937), λογοκρίθηκε το τραγούδι του Κώστα Ρούκουνα, «Οι αδικοπνιγμένοι».

2 Likes